A gdyby wikingowie zdobyli Paryż w 845 roku?
W Wielkanoc 845 roku duńska flota popłynęła w górę Sekwany i złupiła Paryż, a Karol Łysy zapłacił 7000 funtów srebra, by ją odprawić. A gdyby Duńczycy zostali nad Sekwaną?
Co naprawdę się wydarzyło
Traktat w Verdun w 843 roku podzielił imperium Karola Wielkiego między jego trzech wnuków, a państwo zachodniofrankijskie przypadło najmłodszemu, Karolowi Łysemu. Nie trzymał on jednak królestwa mocno w ręku. W Akwitanii jego bratanek Pepin II tytułował się królem, Nominoë w Bretanii chodził własnymi drogami, a możni wyczerpani wojnami między królewskimi braćmi spóźniali się na wezwania króla. Tymczasem Duńczycy z północy co roku płynęli w górę rzek, by łupić klasztory i miasta. W 841 roku złupiono Rouen.
W marcu 845 roku duński wódz, którego roczniki frankijskie nazywają Reginherusem, popłynął w górę Sekwany ze 120 okrętami. Karol podzielił wojsko na oba brzegi i stracił jedną połowę, a 111 jeńców miało zostać powieszonych na brzegu. Duńczycy złupili opactwo Saint-Germain-des-Prés i w Niedzielę Wielkanocną, 28 marca, wkroczyli do Paryża.
Król pozostał w Saint-Denis, nie walcząc, i zapłacił 7000 funtów srebra, a Duńczycy popłynęli z powrotem w dół rzeki. Był to pierwszy z wielu przypadków, gdy król zachodniofrankijski płacił wikingom za odejście. Na okrętach wracających do domu podobno wybuchła czerwonka, a mnisi zapisali to jako karę świętego Germana. Niektórzy uczeni utożsamiają tego Reginherusa z legendarnym Ragnarem Lodbrokiem, ale brak na to pewnych dowodów.
Punkt zwrotny
Rok 845 był najgorszym rokiem Karola. W czerwcu musiał uznać Pepina II za króla Akwitanii, a w listopadzie został pobity przez Nominoë pod Ballon. W tym samym roku flota duńskiego króla Horika spaliła Hamburg. Gdyby król, którego możni nie przybywali, odmówił zapłaty, niewiele byłoby sposobów, by powstrzymać Duńczyków przed zimowaniem w wyspiarskim mieście.
Paryż nie był jednak jeszcze stolicą królestwa. Królowie karolińscy przenosili się między pałacami, takimi jak Compiègne i Akwizgran, a Paryż był miastem biskupim ze starymi murami i ośrodkiem klasztorów. Uczeni, tacy jak Simon Coupland, widzą w płaceniu trybutu nie wybór tchórza, lecz wyrachowaną politykę kupowania czasu. W istocie kilka lat później Duńczycy zaczęli zimować nad dolną Sekwaną, a w 911 roku Rollo otrzymał ujście Sekwany i narodziła się Normandia. Ten punkt zwrotny pyta: a gdyby to nastąpiło 66 lat wcześniej?
Świat, który mógł powstać
W grze Korona i Pług alternatywa wygląda tak: w Wielkanoc 845 roku srebro króla Karola nigdy nie nadeszło. Duńczycy przezimowali na Île de la Cité i zbudowali palisadę w Rouen. Możni Akwitanii uczynili Pepina II królem, a państwo zachodniofrankijskie rozpadło się na trzy części. W grze armia zachodniofrankijska zostaje zmniejszona o połowę, w Akwitanii i Gaskonii powstaje Królestwo Akwitanii Pepina, a na ziemiach Normandii „Królestwo Sekwany” rodu Lodbroka. Założenie Normandii w 911 roku nie następuje w tym świecie osobno.
Dla gracza, który zaczął jako Ragnar, zmieniony świat biegnie przez sześć scen. Wybierasz, czy utrzymać wyspę Paryż, czy załadować srebro i wracać do domu, czy podczas zimy nad Sekwaną sprzymierzyć się z Nominoë z Bretanii, czy z Pepinem z Akwitanii, i czy przyjąć propozycję chrztu od biskupów przysłanych przez króla Karola. Gdy w 854 roku król Danii Horik ginie w wojnie domowej, możni z Hedeby wzywają cię nad Sekwanę, a w 859 roku twoi synowie i Hastein wypływają z nabrzeży Rouen na południowe morze. Śmierć Horika oraz wyprawa Björna i Hasteina na Morze Śródziemne naprawdę miały miejsce w 854 i 859 roku.
Poza grą, gdyby w połowie IX wieku u ujścia Sekwany powstało państwo Normanów, królestwo zachodniofrankijskie weszłoby w X wiek słabsze i bardziej rozbite, niż było. Z drugiej strony, jak w prawdziwej Normandii, osadnicy ci najpewniej w ciągu kilku pokoleń przyjęliby chrzest i stali się francuskojęzycznymi panami.
Fale przez wieki
Wcześniejszy punkt zwrotny tej samej epoki, traktat w Verdun z 843 roku, stworzył położenie państwa zachodniofrankijskiego. Gdyby imperium nie podzielono, Karol nie dowodziłby możnymi wyczerpanymi wojną z braćmi.
W prawdziwej historii Paryż złupiono ponownie w latach 856–857 i 861, a podczas wielkiego oblężenia w latach 885–886 miasta bronił hrabia Odon. Słynny z tej obrony Odon został w 888 roku królem zachodniofrankijskim, a z jego rodu wywodziła się później dynastia Kapetyngów. W świecie, w którym Paryż wcześnie padł łupem Duńczyków, punkt wyjścia tej historii znika.
Zagraj ten punkt zwrotny
Wybierz scenariusz Statek Ragnara, który zaczyna się jako Ragnar Lodbrok w 844 roku. Podczas zbierania okrętów w Hedeby zgoda króla Horika na wyprawę nad Sekwanę nieco zwiększa szanse upadku Paryża, a załadowanie zimowego sprzętu i bydła w „Mapie Sekwany” tej zimy zwiększa je znacznie. Odciążenie okrętów, by płynąć tylko po srebro, albo złupienie nadrzecznych klasztorów i ucieczka pozwalają historii potoczyć się swoim torem.
Jeśli zacząłeś Epokę wikingów i koronacji na innej pozycji, Frank zachodni może w 844 roku wstąpić do garnizonu strzegącego mostów wyspy Paryż albo pomóc przewieźć skarby klasztorów do Saint-Denis, a postać nordycka może zapisać się na okręty Ragnara. Ten punkt zwrotny otwiera się tylko wtedy, gdy państwo zachodniofrankijskie rządzi Paryżem.
Zagraj ten punkt zwrotny → Rozpocznij scenariusz „Statek Ragnara” →
Pytania i odpowiedzi
Czy człowiek, który zaatakował Paryż w 845 roku, był naprawdę Ragnarem Lodbrokiem?
Roczniki frankijskie nazywają wodza Reginherusem (Ragnarem), ale nie da się potwierdzić, czy to ten sam człowiek co Ragnar Lodbrok, bohater sag nordyckich. Wielu widzi w Ragnarze z sag postać legendarną, w której połączyły się opowieści o kilku ludziach.
Ile to było 7000 funtów srebra?
Funt karoliński szacuje się na nieco ponad 400 gramów srebra, więc było to znacznie ponad dwie tony srebra. W monetach to ponad 1,6 miliona srebrnych denarów – bardzo duża suma do zapłacenia naraz przez królestwo zachodniofrankijskie.
Kiedy wikingowie osiedlili się nad Sekwaną?
Od lat 50. IX wieku zaczęli zimować na wyspach dolnej Sekwany, a około 911 roku, gdy Karol Prostak nadał Rollonowi ziemie wokół Rouen w Saint-Clair-sur-Epte, narodziła się Normandia.
Źródła i dalsza lektura
Roczniki z Saint-Bertin (Annales Bertiniani) pod rokiem 845; Roczniki z Xanten; Translatio sancti Germani. Opracowania współczesne: Janet Nelson, Charles the Bald; Simon Coupland, „The Frankish Tribute Payments to the Vikings and their Consequences”.
← A gdyby imperium Karola Wielkiego nie zostało podzielone w Verdun?A gdyby Alfred Wielki przegrał pod Edington? →